Thứ 4, 11/11/2026 15:9 (GMT+7)
|
NHỮNG NỘI DUNG MỚI VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ, GIÁM SÁT, GIÁO DỤC PHẠM NHÂN VÀ CÔNG TÁC TÁI HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG TRONG LUẬT THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ NĂM 2025
1. Đặt vấn đề
Quản lý quản lý, giám sát, giáo dục phạm nhân và công tác tái hòa nhập cộng đồng là một nội dung quan trọng trong nhiệm vụ quản lý nhà nước về Thi hành án hình sự, vừa là hoạt động thực thi pháp luật đồng thời là hoạt động nghiệp vụ của ngành Công an. Để đảm bảo an toàn các cơ sở giam giữ phạm nhân, lực lượng Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng được sử dụng tổng hợp 07 biện pháp công tác Công an: Vận động quần chúng, pháp luật, kinh tế, ngoại giao, nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật, vũ trang để quản lý, giám sát, giáo dục phạm nhân nhằm đảm bảo họ chấp hành nghiêm Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân, Luật thi hành án hình sự năm 2025 và tích cực thi đua chấp hành án phạt tù, sớm trở thành người có ích cho xã hội.
Trong lần sửa đổi, bổ sung này, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 đã mở rộng phạm vi điều chỉnh để đồng bộ với những quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2025) và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2025); cụ thể hóa một số vấn đề về quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp 2013 (sửa đổi bổ sung năm 2025) và các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia công nhận cũng như tình hình thực tế sau 05 năm thực hiện Luật Thi hành án hình sự năm 2019. Có thể nói đây là một bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực Thi hành án hình sự nói chung, thi hành án phạt tù nói riêng.
Luật Thi hành án hình sự năm 2025 được Quốc hội thông qua khi nhà nước tiếp tục xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đẩy mạnh cải cách tư pháp, chuyển đổi số Quốc gia và sắp xếp bộ máy tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Việc ban hành Luật Thi hành án hình sự năm 2025 không chỉ khắc phục nhiều khó khăn, vướng mắc, bất cập sau hơn 05 năm thi hành Luật Thi hành án hình sự năm 2019 mà còn thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng về đảm bảo quyền con người, quyền công dân, hội nhập quốc tế và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu lực, hiêụ quả quản lý nhà nước và xây dựng nền tư pháp nhân văn hiện đại.
Luật Thi hành án hình sự được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực thi hành ngày 01/7/2026; bao gồm 180 điều, 15 Chương.
2. Những nội dung mới trong Luật Thi hành án hình sự năm 2025 về quản lý, giám sát, giáo dục phạm nhân và công tác tái hòa nhập cộng đồng
- Luật Thi hành án hình sự năm 2025 được ban hành nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật về Thi hành án hình sự, khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn và đáp ứng nhu cầu cải cách tư pháp, phân cấp, phân quyền trong tình hình mới. So với luật Thi hành án hình sự năm 2019 thì Luật Thi hành án hình sự năm 2025 có nhiều điểm mới quan trọng, tác động trực tiếp đến công tác quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án và công tác tái hòa nhập cộng đồng. Cụ thể:
Thứ nhất: Hoàn thiện phạm vi điều chỉnh và hệ thống quy định về Thi hành án hình sự. Luật Thi hành án hình sự năm 2025 làm rõ hơn các bản án, quy định được thi hành, bổ sung quy định của Viện kiểm sát trong phạm vi quy định tại Điều 4 nguyên tắc Thi hành án hình sự, đồng thời sửa đổi bổ sung, bãi bỏ một số quy định để đảm bảo thống nhất với Hiến pháp và các luật có liên quan phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, mô hình tổ chức bộ máy Nhà nước hiện nay.
Thứ hai: Tạo bước đột phá trong hiện đại hóa trong công tác Thi hành án hình sự. Lần đầu tiên luật bổ sung nguyên tắc ứng dụng khoa học và công nghệ và chuyển đổi số trong công tác Thi hành án hình sự (Điều 4, khoản 8: Ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động Thi hành án hình sự). Tạo nền tảng pháp lý cho việc xây dựng hồ sơ điện tử, thu thập và chia sẻ sinh trắc học của phạm nhân kết nối với cơ sở dữ liệu căn cước và các cơ sở dữ liệu khác có liên quan. Đây là bước tiến quan trọng nhằm hiện đại hóa phương thức quản lý nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm thủ tục hành chính và tăng hiệu quả công tác Thi hành án hình sự.
Thứ ba: Tiếp tục hoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về Thi hành án hình sự, Luật đã sửa đổi, bổ sung hệ thống Thi hành án hình sự phù hợp với chính quyền địa phương 02 cấp; tăng cường phân cấp, phân quyền xác định rõ trách nhiệm của Công an cấp xã, UBND cấp xã và các cơ quan tổ chức liên quan trong giám sát, quản lý người chấp hành án, đồng thời hoàn thiện cơ chế phối hợp và trách nhiệm của các chủ thể tham gia công tác Thi hành án hình sự (Điều 8, Khoản 3, điểm b, d; Điều 20; Điều 34; Điều 59; Điều 81; Điều 94; Điều 105; Điều 110). Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đảm bảo việc thi hành án được kịp thời và hiệu quả hơn.
Thứ tư: Hoàn thiện chính sách nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người chấp hành án như: Ghi nhận quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật và mở rộng quyền được gặp người thân thích và kết nối có hình ảnh bằng phương tiện điện tử, tiếp xúc lãnh sự bằng hình thức trực tuyến (Điều 23: Quyền và nghĩa vụ của phạm nhân). Bổ sung quy định phạm nhân có thẻ bảo hiểm y tế thì tiếp tục được thực hiện quyền lợi khám chữa bệnh và đồng thời cho phép phạm nhân được nhận thuốc theo chỉ định của bác sĩ khi được Giám thị cho phép. Những quy định này thể hiện rõ những chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước ta đồng thời đảm bảo tốt hơn quyền con người trong Thi hành án hình sự (Điều 50, 51, 52, 53, 54).
Thứ năm: Đổi mới công tác giáo dục, lao động và cơ chế khuyến khích phạm nhân lao động cải tạo tiến bộ (Điều 27, 28, 29, 30). Luật đã sửa đổi cơ chế đánh giá phạm nhân chấp hành án phạt tù theo hướng không lấy khả năng khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra làm căn cứ xếp loại cải tạo, đảm bảo khách quan công bằng (Điều 31) để mọi phạm nhân đều có cơ hội phấn đấu bằng chính quá trình lao động học tập, rèn luyện. Đồng thời hoàn thiện về quy định khen thưởng và xử lý vi phạm theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa kỷ luật và giáo dục. Bên cạnh đó, luật cũng có quy định tổ chức cho phạm nhân lao động trong và ngoài trại giam gắn với giáo dục hướng nghiệp và tái hòa nhập cộng đồng. Sửa đổi thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng miễn thuế cho hoạt động tổ chức hướng nghiệp, lao động, dạy nghề cho phạm nhân. Đó là khuyến khích các tổ chức doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào công tác giáo dục cải tạo phạm nhân.
Có thể khẳng định Luật Thi hành án hình sự năm 2025 tạo lập khuôn khổ pháp lý hiện đại và văn minh hơn cho công tác Thi hành án hình sự. Những quy định mới không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước còn đảm bảo tốt hơn quyền con người, quyền công dân, tạo điều kiện để người chấp hành án tích cực lao động, cải tạo và tái hòa nhập cộng đồng, qua đố góp phần chống tái phạm, đảm bảo an ninh trật tự xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Thứ sáu: Chú trọng hơn công tác tái hòa nhập cộng đồng, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 bổ sung trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá và người được tha tù trước thời hạn có điều kiện tái hòa nhập cộng đồng. Các biện pháp hỗ trợ có thể bao gồm dạy nghề, vay vốn, tìm việc làm, các hình thức hỗ trợ khác. Công an cấp xã có trách nhiệm tham mưu giúp UBND cấp xã thực hiện công tác này; đây là chính sách có ý nghĩa nhân văn, tạo điều kiện để người chấp hành xong án ổn định cuộc sống, có việc làm, hạn chế mặc cảm, tự ti và từng bước hòa nhập cộng đồng; góp phần phòng ngừa tái phạm và đảm bảo an ninh trật tự ngay từ cơ sở.
3. Nhận xét, quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 về quản lý, giám sát, giáo dục phạm nhân và công tác tái hòa nhập cộng đồng
Có thể thấy những nội dung mới của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 về quản lý, giám sát, giáo dục phạm nhân và công tác tái hòa nhập cộng đồng thể hiện rõ tinh thần tăng cường phân cấp, phân quyền xác định rõ trách nhiệm của Công an cấp xã, UBND cấp xã; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động thi hành án hình sự; hoàn thiện chính sách nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của phạm nhân; chú trọng hơn công tác tái hòa nhập cộng đồng.
Việc hiểu đúng và thực hiện nghiêm Luật Thi hành án hình sự năm 2025 không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền mà còn góp phần nâng cáo ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Qua đó góp phần xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, phòng ngừa vi phạm pháp luật, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng và nâng cao hiệu quả công tác Thi hành án hình sự trong tình hình mới.
4. Kết luận
Nhìn tổng quan các điều chỉnh, bổ sung, sửa đổi Luật Thi hành án hình sự năm 2025 đi theo hướng cụ thể, minh bạch, bảo đảm và mở rộng quyền con người, quyền công dân cho phạm nhân và phù hợp với các điều ước Quốc tế mà Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tham gia; ứng dụng khoa học và công nghệ và chuyển đổi số trong công tác Thi hành án hình sự. Tuy nhiên, các quy định về quản lý phạm nhân ít có sự điều chỉnh. Đề nghị các cơ quan có trách nhiệm xem xét đưa vào Nghị định của Chính phủ và các Thông tư hướng dẫn một số nội dung trên, để hoàn thiện công tác quản lý, giám sát, giáo dục phạm nhân và công tác tái hòa nhập cộng đồng nói riêng, pháp luật về Thi hành án hình sự nói chung.
Luật Thi hành án hình sự năm 2025 không chỉ khắc phục nhiều khó khăn, vướng mắc, bất cập sau hơn 05 năm thi hành Luật Thi hành án hình sự năm 2019 mà còn thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng về đảm bảo quyền con người, quyền công dân, hội nhập quốc tế và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu lực, hiêụ quả quản lý nhà nước và xây dựng nền tư pháp nhân văn hiện đại. Để nâng cao hiệu quả triển khai thực hiện Luật Thi hành án hình sự năm 2025, một số yêu cầu bắt buộc đặt ra là phải tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, để xuất ban hành bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, giam giữ phạm nhân cho tương thích với những điều luật mới bổ sung, sửa đổi của Luật Thi hành án hình sự năm 2025./.
Quốc Khánh - K.THAHS&HTTP
-------------------------
Tài liệu tham khảo
1. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, năm 2013(sửa đổi bổ sung 2025);
2. Bộ luật hình sự năm 2015(sửa đổi bổ sung 2025);
3. Bộ luật tố tụng hình sự 2015(sửa đổi bổ sung 2025);
4. Luật Thi hành án hình sự, năm 2025;
5. Luật Thi hành án hình sự, năm 2019;
6. Nghị định số 247/2026/NĐ-CP, ngày 29/6/2026 của Chính phủ quy định về công tác tái hòa nhập cộng đồng.
Liên kết Website
Thống kê
| Trực tuyến | 341 |
| Tất cả | 10,117,305 |