Thứ 5, 1/10/2026 14:39 (GMT+7)

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO HỌC VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CẢNH SÁT NHÂN DÂN II THEO TINH THẦN ĐẠI HỘI XIV

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, giáo dục và đào tạo không chỉ hướng tới trang bị tri thức, năng lực nghề nghiệp mà còn góp phần hình thành những con người có phẩm chất, trách nhiệm và lối sống phù hợp với yêu cầu của xã hội. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng số. Những yêu cầu đó đặt ra nhiệm vụ cụ thể đối với công tác giáo dục, nhất là giáo dục thế hệ trẻ trong các cơ sở đào tạo.

Đối với các trường Công an nhân dân, giáo dục đạo đức, lối sống có ý nghĩa đặc biệt bởi học viên không chỉ được đào tạo kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp mà còn được chuẩn bị những phẩm chất cần thiết để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự, phục vụ nhân dân sau khi tốt nghiệp. Trong môi trường Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II, những yêu cầu về trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật, tôn trọng pháp luật, tinh thần đoàn kết, thái độ ứng xử và ý thức tự rèn luyện cần được hình thành từ chính quá trình học tập, sinh hoạt và rèn luyện hằng ngày của mỗi học viên. Cũng vì vậy, Giáo dục đạo đức, lối sống không nên chỉ được hiểu là truyền đạt những chuẩn mực chung, mà phải từng bước chuyển hóa các yêu cầu đó thành nhận thức, thái độ và hành vi của người học. Mỗi giờ học, mỗi hoạt động tập thể, việc chấp hành nội quy, điều lệnh, cách ứng xử với thầy cô, đồng chí, đồng đội và nhân dân đều là những môi trường để học viên rèn luyện và tự hoàn thiện mình.

Từ yêu cầu phát triển con người được xác định trong Đại hội XIV, việc nghiên cứu, xác định nội dung và cách thức giáo dục đạo đức, lối sống phù hợp với đặc điểm học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II là vấn đề có ý nghĩa thiết thực.

II. NỘI DUNG

1. Đại hội XIV và yêu cầu giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng trong quá trình phát triển đất nước; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực cho sự phát triển. Trong định hướng phát triển con người Việt Nam, Văn kiện Đại hội XIV đặt ra yêu cầu phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng số. Đây là những yêu cầu không chỉ mang ý nghĩa định hướng đối với xã hội mà còn gợi mở những nội dung cụ thể cho công tác giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ.

Đối với thế hệ trẻ, giáo dục đạo đức và lối sống được đặt trong mối quan hệ với việc hình thành lý tưởng, trách nhiệm, ý chí và khát vọng cống hiến. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh việc tăng cường giáo dục thế hệ trẻ về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, ý chí và trách nhiệm đối với đất nước, xã hội. Như vậy, giáo dục đạo đức, lối sống không chỉ hướng tới việc giúp người học biết những chuẩn mực cần tuân thủ, mà quan trọng hơn là hình thành thái độ đúng đắn và khả năng tự điều chỉnh hành vi trong học tập, công việc và đời sống. Từ yêu cầu xây dựng con người Việt Nam đến yêu cầu xây dựng người cán bộ Công an nhân dân có một sự gắn kết trực tiếp. Văn kiện Đại hội XIV xác định tiếp tục xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời nhấn mạnh truyền thống “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” và yêu cầu quan tâm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng vũ trang. Người cán bộ Công an không chỉ cần kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ mà còn phải có ý thức trách nhiệm, tinh thần kỷ luật, tôn trọng pháp luật, thái độ đúng mực và ý thức phục vụ nhân dân.

Đối với học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II, những yêu cầu đó cần được hình thành ngay trong quá trình đào tạo. Nhà trường vừa trang bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, vừa tạo môi trường để học viên rèn luyện tác phong, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và cách ứng xử. Vì vậy, giáo dục đạo đức, lối sống cần được xem là một bộ phận gắn liền với toàn bộ quá trình học tập, rèn luyện, sinh hoạt của học viên, thay vì chỉ được thực hiện thông qua một số nội dung hoặc hoạt động giáo dục riêng biệt.

2. Nội dung giáo dục đạo đức, lối sống cho học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II

2.1. Giáo dục ý thức trách nhiệm

Trách nhiệm là một trong những phẩm chất cần được chú trọng trong giáo dục học viên Công an nhân dân. Đối với học viên, trách nhiệm trước hết thể hiện ở thái độ nghiêm túc với việc học, chủ động thực hiện nhiệm vụ, tôn trọng thời gian và quy định chung, có ý thức với kết quả công việc của bản thân và tập thể. Từ những việc tưởng như rất nhỏ trong học tập và sinh hoạt, học viên hình thành thói quen làm việc có kế hoạch, nói đi đôi với làm, dám nhận nhiệm vụ và chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Giáo dục trách nhiệm cũng cần được mở rộng từ trách nhiệm với bản thân sang trách nhiệm với tập thể và cộng đồng. Trong môi trường đào tạo Công an, mỗi hành vi của cá nhân đều ít nhiều gắn với hình ảnh của tập thể và hình ảnh người chiến sĩ Công an. Vì vậy, cần giúp học viên hiểu rằng trách nhiệm không chỉ là hoàn thành một nhiệm vụ được giao, mà còn là biết quan tâm đến công việc chung, biết hỗ trợ đồng chí, đồng đội, biết nhận và sửa khuyết điểm, không né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm khi có vấn đề phát sinh.

2.2. Giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật

Đối với học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II, ý thức chấp hành pháp luật, điều lệnh và kỷ luật có vị trí đặc biệt. Đây vừa là yêu cầu trong quá trình học tập, rèn luyện, vừa là cơ sở để hình thành tác phong của người cán bộ Công an sau này. Việc chấp hành giờ giấc, nội quy, điều lệnh, quy định của nhà trường cần được thực hiện bằng ý thức tự giác, thay vì chỉ xuất phát từ sự kiểm tra, nhắc nhở của cán bộ quản lý. Từ đó, giáo dục kỷ luật cần hướng tới việc hình thành ở học viên khả năng tự kiểm soát hành vi và tôn trọng những quy định chung. Một học viên có ý thức kỷ luật không chỉ là người không vi phạm nội quy, mà còn là người biết chủ động điều chỉnh hành vi, biết đặt lợi ích của tập thể trong mối quan hệ với lợi ích cá nhân và hiểu được ý nghĩa của kỷ luật đối với việc thực hiện nhiệm vụ. Điều này càng cần thiết trong bối cảnh Văn kiện Đại hội XIV đặt yêu cầu xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh và xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

2.3. Giáo dục lối sống văn hóa, ứng xử có trách nhiệm

Lối sống của học viên được thể hiện qua những hành vi cụ thể trong quan hệ với thầy cô, đồng chí, đồng đội, gia đình và nhân dân. Vì vậy, giáo dục lối sống cần bắt đầu từ cách giao tiếp, thái độ tôn trọng người khác, tinh thần đoàn kết, sự chân thành, khiêm tốn và khả năng ứng xử phù hợp trong những hoàn cảnh khác nhau. Đối với học viên Công an, văn hóa ứng xử còn gắn với yêu cầu giữ gìn hình ảnh, uy tín và danh dự của người cán bộ trong quan hệ với nhân dân. Trong điều kiện mạng xã hội và môi trường số tác động ngày càng rõ đến nhận thức, tình cảm và lối sống của người học, giáo dục đạo đức cũng cần quan tâm đến hành vi trên không gian mạng. Học viên cần có ý thức về những gì mình đăng tải, chia sẻ, bình luận; biết kiểm chứng thông tin; tôn trọng người khác và không để việc sử dụng mạng xã hội ảnh hưởng đến học tập, rèn luyện, kỷ luật và hình ảnh của người học viên Công an. Định hướng giáo dục hiện nay cũng nhấn mạnh việc hình thành lối sống văn hóa, ý thức tuân thủ pháp luật và năng lực số cho người học trong môi trường số.

2.4. Giáo dục tinh thần tự rèn luyện và ý thức giữ gìn danh dự

Đạo đức, lối sống không thể hình thành chỉ thông qua những bài giảng hay những yêu cầu từ bên ngoài. Điều quan trọng là mỗi học viên phải từng bước hình thành nhu cầu tự rèn luyện, biết tự nhìn nhận ưu điểm, hạn chế của bản thân và chủ động điều chỉnh hành vi. Tự rèn luyện thể hiện từ việc giữ gìn tác phong, lời nói, thái độ, cách sử dụng thời gian đến tinh thần học tập, chấp hành kỷ luật và ứng xử với những người xung quanh. Đặc biệt, học viên cần nhận thức rõ trách nhiệm giữ gìn danh dự của người học viên Công an nhân dân. Danh dự không chỉ được tạo nên bởi những thành tích lớn mà còn được hình thành từ sự trung thực, thái độ nghiêm túc, cách ứng xử có văn hóa và việc thực hiện đúng những điều đã cam kết. Khi yêu cầu rèn luyện được chuyển thành ý thức tự giác, giáo dục đạo đức, lối sống mới có khả năng tạo ra sự thay đổi bền vững trong mỗi học viên.

3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, lối sống cho học viên

3.1. Gắn giáo dục đạo đức, lối sống với giáo dục chính trị và chuyên môn nghiệp vụ

Giáo dục đạo đức, lối sống cho học viên cần được thực hiện trong mối quan hệ với giáo dục chính trị, tư tưởng và đào tạo chuyên môn nghiệp vụ. Những phẩm chất như trách nhiệm, trung thực, kỷ luật, tôn trọng pháp luật hay tinh thần phục vụ nhân dân sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn khi được đặt trong những tình huống học tập và nghề nghiệp cụ thể. Trong các giờ học, giáo viên có thể khai thác những tình huống liên quan đến trách nhiệm nghề nghiệp, cách ứng xử, việc lựa chọn phương án xử lý và hậu quả của hành vi để học viên suy nghĩ, trao đổi và tự rút ra yêu cầu đối với bản thân. Cách tiếp cận này giúp hạn chế tình trạng đạo đức, lối sống trở thành những nội dung được nói riêng, học riêng nhưng khó chuyển thành hành vi. Mục tiêu cuối cùng là để học viên nhận thức được rằng phẩm chất đạo đức và lối sống không đứng bên ngoài năng lực nghề nghiệp, mà là một bộ phận của phẩm chất người cán bộ Công an.

3.2. Xây dựng môi trường giáo dục để mỗi hoạt động đều trở thành một cơ hội rèn luyện

Môi trường giáo dục có tác động trực tiếp đến quá trình hình thành thói quen và hành vi của học viên. Vì vậy, giáo dục đạo đức, lối sống cần được thể hiện trong chính cách tổ chức và quản lý các hoạt động hằng ngày của nhà trường. Từ giờ học, giờ sinh hoạt, hoạt động tập thể đến việc chấp hành nội quy, điều lệnh, nếu được tổ chức nghiêm túc, công bằng, có lý có tình và thống nhất giữa yêu cầu với cách ứng xử của người giáo dục thì đều có thể trở thành một hình thức giáo dục. Trong môi trường đó, cán bộ quản lý và giáo viên giữ vai trò nêu gương. Học viên không chỉ tiếp nhận những điều được giảng dạy mà còn quan sát cách người thầy thực hiện công việc, giao tiếp, giải quyết vấn đề và ứng xử trước những tình huống cụ thể. Vì vậy, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, tôn trọng và trách nhiệm cũng chính là góp phần giáo dục đạo đức, lối sống cho học viên.

3.3. Phát huy vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của học viên

Học viên phải là chủ thể của quá trình rèn luyện. Nhà trường và giáo viên có thể định hướng, tạo môi trường, kiểm tra và hỗ trợ, nhưng sự chuyển biến về đạo đức, lối sống chỉ bền vững khi bản thân học viên có nhu cầu tự hoàn thiện. Vì vậy, cần khuyến khích học viên tự đánh giá quá trình rèn luyện, xác định những điểm còn hạn chế và đặt ra yêu cầu cụ thể để khắc phục. Có thể bắt đầu từ những việc rất gần với đời sống học viên như tự quản lý thời gian, giữ đúng giờ, hoàn thành nhiệm vụ, kiểm soát lời nói và hành vi, chủ động nhận lỗi khi mắc khuyết điểm, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm và biết hỗ trợ đồng chí, đồng đội. Khi những yêu cầu đó được thực hiện thường xuyên, chúng sẽ dần trở thành thói quen và góp phần hình thành phẩm chất nghề nghiệp.

3.4. Kết hợp giáo dục với nêu gương và thực tiễn nghề nghiệp

Giáo dục đạo đức, lối sống sẽ thuyết phục hơn khi gắn với những tấm gương và tình huống thực tiễn. Những câu chuyện về tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, ý thức kỷ luật, thái độ gần gũi với nhân dân của cán bộ Công an có thể giúp học viên hình dung cụ thể hơn những phẩm chất mà mình cần rèn luyện. Cùng với đó, các tình huống nghề nghiệp, tình huống ứng xử hoặc những vấn đề nảy sinh trong đời sống tập thể có thể được sử dụng để học viên phân tích, trao đổi và lựa chọn cách xử lý. Qua thực tiễn, học viên có điều kiện nhận ra khoảng cách giữa việc “biết một chuẩn mực” và “thực hiện chuẩn mực” trong hành động. Đây cũng là cơ sở để giáo dục chuyển từ việc cung cấp kiến thức sang hình thành thái độ và hành vi. Khi nêu gương, giáo dục và thực tiễn được kết hợp thường xuyên, việc rèn luyện đạo đức, lối sống sẽ gần với quá trình hình thành phẩm chất của người cán bộ Công an trong tương lai.

III. KẾT LUẬN

Giáo dục đạo đức, lối sống cho học viên là một nội dung quan trọng trong quá trình đào tạo tại Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II. Trước yêu cầu phát triển toàn diện con người Việt Nam được Đại hội XIV xác định, vấn đề này càng cần được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu xây dựng người cán bộ Công an nhân dân có bản lĩnh, trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật, tôn trọng pháp luật và có tinh thần phục vụ nhân dân. Đạo đức, lối sống vì vậy không phải là nội dung bổ trợ bên ngoài chuyên môn nghiệp vụ, mà là một bộ phận tạo nên phẩm chất của người học viên và người cán bộ Công an trong tương lai. Để công tác giáo dục đạt hiệu quả, cần thực hiện đồng bộ giữa giáo dục chính trị, đào tạo chuyên môn nghiệp vụ, quản lý, rèn luyện và xây dựng môi trường giáo dục. Trong đó, việc nêu gương của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý; việc tạo ra môi trường học tập, sinh hoạt có kỷ luật, văn hóa và trách nhiệm; cùng với việc phát huy vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của mỗi học viên có ý nghĩa trực tiếp. Những yêu cầu về đạo đức và lối sống chỉ thực sự trở thành phẩm chất bền vững khi được thể hiện qua những hành vi cụ thể, được rèn luyện thường xuyên trong học tập, sinh hoạt và thực hiện nhiệm vụ.

Trong quá trình đó, mỗi học viên cần nhận thức rõ rằng quá trình học tập tại nhà trường cũng là quá trình chuẩn bị về phẩm chất và tác phong cho hoạt động công tác sau này. Từ việc chấp hành một quy định, hoàn thành một nhiệm vụ, giữ gìn lời nói và hành vi, ứng xử với đồng chí, đồng đội đến thái độ đối với nhân dân đều là những bước nhỏ góp phần hình thành hình ảnh người cán bộ Công an. Giáo dục đạo đức, lối sống vì thế cần được thực hiện thường xuyên, kiên trì và gắn với thực tiễn, góp phần xây dựng lớp học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II có ý thức trách nhiệm, kỷ luật, văn hóa và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong tình hình mới./.

Lê Thị Hợp - K.LLCT&KHXHNV

-------------------------

Tài liệu tham khảo

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

[4] Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), các văn bản về giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân.