VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH NHẰM NÂNG CAO CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG CHO HỌC VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CẢNH SÁT NHÂN DÂN II HIỆN NAY
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng vĩ đại của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là người tiên phong, mở đường trên mặt trận tư tưởng. Người dành trọn vẹn tâm huyết, tài năng và kinh nghiệm thực tiễn để tiến hành công tác tư tưởng nhằm giác ngộ, giáo dục và tổ chức cho quần chúng nhân dân thực hiện nhiệm vụ cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới. Người khẳng định, làm cách mạng là phá cái cũ đổi ra cái mới, phá cái xấu đổi ra cái tốt, và để làm được điều đó thì trước hết phải giác ngộ và đào tạo con người. Bản thân Người là một nhà tư tưởng kiệt xuất, để lại hệ thống lý luận quý báu về giáo dục lý luận chính trị cho toàn Đảng và toàn dân. Trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân II là cơ sở đào tạo cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát Nhân dân có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống giáo dục của lực lượng Công an nhân dân (CAND). Học viên của Nhà trường là lực lượng kế cận trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn sự bình yên cho nhân dân. Hiện nay, Đảng ta khẳng định: "Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống chưa có chiều hướng thuyên giảm. Chưa có giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn, đẩy lùi sự xuống cấp nghiêm trọng về một số mặt văn hóa, đạo đức, lối sống gây bức xúc xã hội"[1]. Và, trước bối cảnh toàn cầu hóa, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) và những mặt trái của kinh tế thị trường sẽ có những tác động tiêu cực đến tư tưởng và nhận thức của học viên đang học tập tại Trường. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay việc nghiên cứu, quán triệt và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị, tư tưởng để nâng cao nhận thức, bản lĩnh cho học viên trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân II có ý nghĩa vô cùng quan trọng.
I. NỘI DUNG CỐT LÕI TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG
1. Bản chất và vai trò của lý luận chính trị. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận không phải là những điều trừu tượng, xa rời thực tế mà là sự tổng kết kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử. Người chỉ rõ lý luận chân chính, đặc biệt là chủ nghĩa Mác - Lênin, chính là khoa học về các quy luật phát triển của tự nhiên và xã hội, khoa học về cách mạng của quần chúng bị áp bức, bóc lột và khoa học về thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản. Người khẳng định: “Cách mạng cũng là một nghề. Làm nghề gì cũng phải học, vậy làm cách mạng cũng phải học”[2]. Giáo dục lý luận chính trị chính là chìa khóa để thống nhất ý chí, tập hợp lực lượng, giúp cho con người “tỉnh dậy”, nhận thức được con đường đúng đắn để đoàn kết nhau đứng lên làm cách mạng.
2. Nội dung và mục đích của giáo dục lý luận chính trị. Hồ Chí Minh chỉ rõ công tác giáo dục lý luận chính trị, tư tưởng bao gồm nhiều nội dung đan cài chặt chẽ, trong đó cốt lõi nhất là giáo dục những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin nhằm xây dựng lập trường giai cấp vững vàng và phương hướng đúng đắn trong hành động. Đồng thời, công tác giáo dục phải quán triệt sâu sắc đường lối, chính sách, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước để người học thấy rõ phương hướng tiến lên, biết mình phải làm gì và đi theo con đường nào. Đặc biệt, Hồ Chí Minh yêu cầu giáo dục lý luận phải luôn gắn liền với giáo dục đạo đức cách mạng và hoàn thiện nhân cách, bởi “Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa. Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác-Lênin được”[3]. Khi nói về mục đích của việc học tập, Người thấu suốt bốn nhiệm vụ: “a) Học để sửa chữa tư tưởng... b) Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng... c) Học để tin tưởng... d) Học để hành: Học với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì học vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”[4].
3. Phương pháp giáo dục. Gắn liền lý luận với thực tiễn, chống giáo điều. Một nguyên tắc tối cao được Hồ Chí Minh nhấn mạnh là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn. Người khẳng định: “Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông”[5]. Đồng thời, Người phê phán nghiêm khắc tư tưởng giáo điều, máy móc, học thuộc lòng từng câu từng chữ. Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập cái tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình; phải dùng lập trường, phương pháp đó để giải quyết sáng tạo các vấn đề thực tế của cách mạng nước nhà. Nếu xem nhẹ lý luận, người cán bộ sẽ dễ bị lạc phương hướng khi đấu tranh, dẫn đến “mù chính trị”, thậm chí hủ hóa và xa rời cách mạng.
4. Tầm quan trọng của việc giáo dục thế hệ trẻ. Chủ tịch Hồ Chí Minh dành sự quan tâm đặc biệt sâu sắc đối với thế hệ trẻ, bởi Người quan niệm “tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”, vận mệnh và tương lai thịnh suy của đất nước nằm trong tay thanh thiếu niên. Thế hệ trẻ là lực lượng hậu bị hùng hậu, cung cấp nguồn nhân lực có “đức” và “tài” để kế tục sự nghiệp cách mạng của cha anh. Trong Di chúc lịch sử, Người căn dặn Đảng ta phải tiếp tục chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.
II. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG CHO HỌC VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CẢNH SÁT NHÂN DÂN II
Thấm nhuần sâu sắc di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong giai đoạn hiện nay, để góp phần xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, hoàn thành mọi nhiệm vụ chính trị được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó thì công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho học viên CAND là hết sức quan trọng và cần thiết. Tại Trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân II, để nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho học viên, cần thực một số biện pháp trọng tâm sau đây:
1. Đổi mới nội dung chương trình đào tạo theo hướng thiết thực, hiệu quả và phù hợp đối tượng. Nội dung giảng dạy chính trị, tư tưởng tại Nhà trường phải bám sát thực tiễn chiến đấu của lực lượng Công an và đáp ứng đặc điểm tâm sinh lý, trình độ của học viên. Cần trả lời rõ các câu hỏi: Dạy cho ai? Ai dạy? Dạy cái gì và dạy như thế nào? Đối với học viên Cao đẳng Cảnh sát, nội dung đào tạo không được dàn trải theo kiểu “rộng mà không sâu”. Trái lại, cần lựa chọn phương pháp giảng dạy bao quát nhưng sâu sắc, giúp học viên hiểu thấu bản chất vấn đề. Chương trình cần gắn chặt giáo dục lý luận Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với việc quán triệt quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các chỉ thị của ngành Công an. Đặc biệt, phải giáo dục đậm nét về tính Đảng, bản chất giai cấp công nhân và truyền thống anh hùng của lực lượng CAND. Việc tích hợp các bài học cụ thể về phòng chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, tinh thần “phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân” làm mục đích tối cao sẽ giúp học viên định hình tư tưởng đúng đắn ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường.
2. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy và cán bộ quản lý. Hồ Chí Minh khẳng định một nguyên tắc giáo dục quan trọng: bản thân nhà giáo dục cũng cần được giáo dục. Đội ngũ giáo viên, đặc biệt là giáo viên giảng dạy các môn Lý luận chính trị, khoa học xã hội và nhân văn, cùng cán bộ Đoàn thanh niên, cán bộ quản lý đào tạo, quản lý học viên tại trường Cao đẳng CSND II đóng vai trò quan trọng, quyết định đến hiệu quả rèn luyện của học viên, góp phần hiện thực hóa “sứ mệnh, tầm nhìn” của Nhà trường. Do đó, Nhà trường phải chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ này đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, "vừa hồng, vừa chuyên". Người thầy trong trường Cảnh sát không chỉ tinh thông nghề nghiệp, giỏi chuyên môn mà còn phải là tấm gương chuẩn mực về đạo đức, lối sống, là “tấm gương sống” trực quan sinh động để học viên noi theo. Khi giảng dạy, giáo viên cần đổi mới phương pháp, gợi mở và phát huy sự “tự do tư tưởng”, tạo điều kiện cho học viên được nói, được chia sẻ, thảo luận và phản biện các quan điểm, ý kiến trái chiều. Tuy nhiên, quá trình này phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc tính Đảng, tính giai cấp hướng học viên tới chân lý tối cao là học để phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.
3. Phát huy tính chủ động, hướng dẫn hoạt động tự học và rèn luyện sáng tạo của học viên. Giáo dục chính trị không thể đạt hiệu quả cao nếu thiếu đi sự tự giác, nỗ lực tự thân từ phía học viên. Thấm nhuần lời dạy của Bác, học viên trường Cao đẳng CSND II phải coi học tập là nghĩa vụ, là cuộc “chiến đấu” nghiêm túc chống lại sự “vô minh” của bản thân để cống hiến và trưởng thành. Động cơ học tập phải hoàn toàn trong sáng: học để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu nước mạnh. Nhà trường cần xây dựng các phong trào thi đua, câu lạc bộ học tập nhằm giúp học viên hình thành thói quen tự học bền bỉ, kiên trì suốt đời. Mỗi học viên cần tự đặt cho mình câu hỏi như Bác đã dạy: “Mình đã làm gì cho nước nhà? Mình phải làm thế nào cho ích lợi nước nhà nhiều hơn?” [6]. Bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về tinh thần tự học, tự rèn luyện khắc phục mọi nghịch cảnh; việc thường xuyên học tập, làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách của Người chính là giải pháp tự giáo dục thiết thực nhất đối với tuổi trẻ Nhà trường.
4. Phối hợp chặt chẽ giữa Nhà trường, gia đình, đơn vị công tác và xã hội trong công tác giáo dục. Hiệu quả của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng đòi hỏi phải kết hợp nhuần nhuyễn giữa môi trường: gia đình, nhà trường, đơn vị và xã hội. Trường Cao đẳng CSND II, đặc biệt là cán bộ quản lý học viên cần chủ động thiết lập kênh thông tin phối hợp thường xuyên với gia đình học viên để nắm bắt kịp thời diễn biến tư tưởng, động viên uốn nắn các lệch lạc ngay từ khi mới nhập học. Gia đình đóng vai trò là điểm tựa tinh thần, nơi nuôi dưỡng phẩm chất và truyền thống tốt đẹp; nhà trường cung cấp môi trường văn hóa sư phạm chính quy để học tập và tu dưỡng. Đồng thời, Nhà trường cần chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị Công an địa phương (đặc biệt là đơn vị cử cán bộ đi học và đơn vị học viên đi thực tế, thực tập) và chính quyền địa phương để tạo ra không gian thực tiễn lành mạnh cho học viên học tập, giao lưu, khẳng định phẩm chất, năng lực cán bộ CAND tương lai. Cần đẩy mạnh tuyên truyền cho học viên thấy được tầm quan trọng của việc bảo vệ, giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ trước các thông tin xấu độc độc hại trên không gian mạng hiện nay.
5. Gắn liền lý luận với thực tiễn chiến đấu thông qua các phong trào hành động cách mạng. Thực hiện lời dạy của Bác: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ”, công tác giáo dục chính trị cho học viên trường Cao đẳng CSND II không được tách rời thực tiễn chiến đấu của lực lượng Công an. Học phải đi đôi với hành, lý luận phải đi đôi với thực tiễn. Nhà trường cần tăng cường tổ chức cho học viên tham gia các hoạt động thực tế, thực tập tại địa bàn, tham gia các chiến dịch tình nguyện, phong trào "Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc", hành quân dã ngoại, làm công tác dân vận. Thông qua việc đưa học viên vào khuôn khổ rèn luyện nghiêm khắc của các phong trào hành động cụ thể, bản lĩnh chính trị và đạo đức cách mạng của học viên sẽ được thử thách và củng cố vững chắc. Học viên học tập không chỉ trên lớp mà học ở mọi lúc, mọi nơi, tự cải tạo mình qua từng hành động thực tế. Mọi phong trào phải bám sát tinh thần “yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; học tập tốt, lao động tốt”, “việc gì có lợi cho dân, hết sức làm, việc gì có hại đến dân, hết sức tránh” hướng học viên vào việc giải quyết hiệu quả các yêu cầu nghiệp vụ thực tế đặt ra trong tình hình mới.
Nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận chính trị, tư tưởng có ý nghĩa to lớn cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn trong việc đào tạo thế hệ trẻ. Đối với học viên trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân II, giáo dục chính trị, tư tưởng là nền tảng để xây dựng nên những chiến sĩ Công an có lập trường kiên định, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân. Việc quán triệt sâu sắc và đồng bộ các biện pháp về đổi mới nội dung, nâng cao năng lực người thầy, phát huy tính tự học, phối hợp đa môi trường giáo dục và gắn liền lý luận với phong trào hành động thực tiễn là con đường thiết thực nhất để thực hiện thắng lợi di chúc của Người. Đó là nền tảng để bồi dưỡng nên một thế hệ chiến sĩ Công an nhân dân vừa “hồng” vừa “chuyên”, đủ đức và tài, vững vàng gánh vác trọng trách giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân trong thời đại mới./.
Tô Thị Thái, Phan Ngọc Vượng - K.LLCT&KHXHNV
---------
[1] Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t.2, tr.125.
[2],[3] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, Tập 15, tr.295, tr.668.
[4] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, Tập 6, tr.360-361
[5] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, Tập 11, tr.95.
[6] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, Tập 9, tr.265.